De schilderstijl is de manier waarop er wordt geschilderd. Deze term wordt vaak gebruikt door de kunstcriticus om het publiek een gemeenschappelijke noemer te bieden. Vaak wordt met een bepaalde stijl ook het werk van de kunstenaar getypeerd, zoals de ‘genreschilders’. Een genreschilder is een kunstenaar die taferelen uit het dagelijkse leven als voorbeeld neemt, net zoals ‘Het huishouden van Jan Steen’. Iedereen die dus dergelijke taferelen schildert zou dus een genreschilder zijn. Maar er zijn nog veel meer stijlen, dus het zou best kunnen dat een genreschilder in meerdere categorieën past.

De tegenstellingen in schilderstijlen

Vaak wordt er bij stijlen gebruik gemaakt van tegenstellingen. Zoals de abstracte kunst tegenover de figuratieve kunst. Of de expressionistische kunst tegenover de impressionistische kunst. Dan hebben we ook nog de informele of materieschilderkunst, deze staat tegenover de fijnschilderkunst.

Een compleet nieuwe stijl

Soms ontstaat een nieuwe schilderstijl doordat een groep kunstenaars een eigen stijlnaam bedenkt. Hiermee pretenderen ze iets compleet nieuws op de kaart te zetten, maar soms is het ook gewoon afzetten tegen de gevestigde orde. Het voordeel is dat een dergelijke groep vaak wel meer aandacht trekt doordat ze gemeenschappelijk op kunnen treden.

Stromingen wisselen elkaar af

Het blijft altijd lastig om schilderstijlen te rangschikken, mede omdat er meestal verschillende kunststijlen naast elkaar bestaan. Stijlen en stromingen worden altijd voorafgegaan en opgevolgd door andere stromingen en grenzen zijn nooit duidelijk te trekken. Vroeger werden schilders opgeleid door leermeesters, zij leerden dan schilderen in een bepaalde kunststroming. Als zij zelfstandig gingen werken, kon het gebeuren dat zij werk maakten in dezelfde stroming, maar soms kozen ze juist expres voor de kunststroming die in hun tijd gevestigd was om zich af te zetten tegen hun leermeester.